Czy wiesz jak czytać umowy kredytowe – raport pokontrolny UOKiK. Część VIII

Zgodnie z obietnicą, z myślą o zapędzonych i dla potrzebujących wsparcia finansowego, dalsza część w strawnej formie – w języku nie dla prawników, raportu Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) z kontroli kredytów hipotecznych. Jest to szczegółowe streszczenie ww raportu.

W umowie jak w domino, czyli raport UOKiK.

Mam nadzieje, że będzie drogowskazem dla tych, którzy są przed decyzją – podpowiadając, czy mam wziąć kredyt i który bank mam wybrać.

Liczę, że pozwoli wszystkim potrzebującym ominąć zastawiane przez banki pułapki zawarte w umowach kredytowych, pogłębi wiedzę potrzebną do negocjacji i wpłynie pozytywnie na dokonanie świadomego wyboru.

Dzisiaj przedostatnia – ósma część. Miłej lektury.

E. POSTANOWIENIA W SPOSÓB BEZZASADNY NAKŁADAJĄCE NA KONSUMENTÓW OBOWIĄZEK PONOSZENIA OKREŚLONYCH KOSZTÓW – dalej.

29. Obowiązek sporządzenia aneksu do umowy w związku ze zmianą danych osobowych lub adresowych.

Oznacza to, że we wzorcach umownych nakazywano konsumentom – kredytobiorcom dostarczania informacji o zmianie danych osobowych bądź zmianie adresu nieruchomości, czy związanych z doprecyzowaniem adresu nieruchomości, często wiążąc wprowadzenie tych zmian z koniecznością sporządzenia aneksu, za co pobierano dodatkową opłatę. Konstrukcja taka jest bezzasadna, gdyż zmiana danych nie wiąże się w żaden sposób ze zmianą warunków umowy zainicjowaną przez konsumenta – kredytobiorcę, co ewentualnie mogłoby uzasadniać odpłatność sporządzenia aneksu.
Nałożenie tak nieuzasadnionego ciężaru kształtuje prawa i obowiązki konsumenta – kredytobiorcy w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza jego interesy (art. 385¹ §1 Kodeksu Cywilnego).

Przykłady:
Kredytobiorca zobowiązany jest do powiadamiania Banku o każdej zmianie nazwiska bądź adresu, a także w przypadku gdy ustanowiono zabezpieczenie spłaty kredytu – o wszelkich zmianach związanych z miejscem położenia przedmiotu prawnego zabezpieczenia (…).
(…)
Zmiana warunków umowy kredytu na wniosek Klienta (…) b/ inna zmiana warunków umowy: 50,00 zł.
Banki w stosunku do których UOKiK planuje wystąpić z powództwem w związku z powyższą przesłanką:
Bank Pocztowy S.A. z siedzibą w Bydgoszczy
BRE Bank S.A. z siedzibą w Warszawie

30. Podwyższenie marży w przypadku nieprawidłowej i nieterminowej obsługi zadłużenia, skutkujące zakwalifikowaniem kredytu do grupy kredytów zagrożonych.

Oznacza to, że we wzorcach umownych zamieszczona była klauzula, która przyznawała bankowi uprawnienie do podwyższania marży w przypadku nieprawidłowej i nieterminowej obsługi zadłużenia, skutkujące zakwalifikowaniem kredytu do grupy kredytów zagrożonych.
Zdaniem UOKiK przy takim wzorcu umownym kredytobiorca w istocie ponosi dwa rodzaje dodatkowych kosztów ( jest podwójnie karany za to samo zdarzenie) związanych z nieprawidłową i nieterminową obsługą zadłużenia: odsetki karne i podwyższona marża. Dodatkowo wskazane postanowienie narusza art. 385 §2 Kodeksu Cywilnego z uwagi na to, że jest postanowieniem niejednoznacznym. We wzorcu umownym brak jest definicji nieterminowej i nieprawidłowej obsługi zadłużenia. Jednocześnie decyzja o podwyższeniu marży w całości zależy od jednostronnej oceny sytuacji przez bank, co może stanowić niedozwolone postanowienie umowne w rozumieniu art. 385³ pkt 9 Kodeksu Cywilnego.

Przykłady:
Marża Banku może ulec podwyższeniu przez Bank, nie więcej niż o 2 punkty procentowe, jeżeli w trakcie okresu kredytowania nastąpi wzrost ryzyka kredytowego Banku, związany z nieprawidłową i nieterminową obsługą zadłużenia przez Kredytobiorcę, skutkującą zakwalifikowaniem kredytu do grupy kredytów zagrożonych.

Banki w stosunku do których UOKiK planuje wystąpić z powództwem w związku z powyższą przesłanką:
Bank PEKAO S.A. z siedzibą w Warszawie

31. Utrzymanie podwyższonego oprocentowania w przypadku zaległości w spłacie kredytu.
Oznacza to, że we wzorcach umownych znajdują się postanowienia, zgodnie z którymi bank jest uprawniony w przypadku zaległości w spłacie kredytu, oprócz pobrania odsetek karnych z tytułu powstania zaległości w spłacie kredytu, do utrzymania podwyższonego oprocentowania lub przedłużenia zabezpieczenia wekslowego.
Sytuacja taka, zdaniem UOKiK prowadzi do podwójnego karania konsumenta. Dodatkowo kwestionowane postanowienie nie spełnia wymogu zawartego w art. 385 §2 Kodeksu Cywilnego jest nie jednoznaczne.

Przykłady:
Bank może odmówić zniesienia podwyższonego oprocentowania (…), jeżeli Kredytobiorca ma zaległości w spłacie kredytu.

Banki w stosunku do których UOKiK planuje wystąpić z powództwem w związku z powyższą przesłanką:
Getin Bank S.A. z siedzibą w Katowicach

F. POSTANOWIENIA DOTYCZĄCE UBEZPIECZENIA KREDYTU

32. Obowiązek ponoszenia przez konsumentów kosztów umów ubezpieczenia zawieranych przez i na rzecz banku.

Oznacza to, że w większości przypadków na kredytobiorców nakładany jest obowiązek ponoszenia kosztów umów ubezpieczenia w sytuacji, gdy nie są oni ani stroną umowy ani uposażonym ( osobą, która jest uprawniona do otrzymania świadczenia w przypadku zaistnienia zdarzenia objętego ochrona ubezpieczeniową) z umowy.
W ocenie UOKiK nie ma żadnych podstaw, aby kredytobiorca ponosił koszty umów ubezpieczenia zawieranych przez bank, gdzie pozostaje osobą trzecią, w stosunku do której towarzystwo ubezpieczeń może mieć roszczenie regresowe (roszczenie zwrotne – domagać się zwrotu spełnionego wcześniej świadczenia).
Umowy takie nie ubezpieczają w żaden sposób kredytobiorcy, choć na podstawie umowy o kredyt to on zobowiązany jest do pokrycia jej kosztów. Przedmiotowe postanowienie nakładając na konsumenta- kredytobiorcę obowiązek poniesienia kosztów ubezpieczenia, a nie dając w zamian ochrony ubezpieczeniowej, nie tylko rażąco narusza jego interesy, ale także godzi w dobre obyczaje. Tym samym może być niedozwolonym postanowieniem umownym w rozumieniu art. 385¹ §1. Bank w ten sposób „przerzuca” ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej na konsumentów – kredytobiorców.

Przykłady:
O ile Indywidualne Warunki Kredytu tak stanowią, Bank – w ramach Ubezpieczenia Pakietowego – ubezpiecza na swoją rzecz Kredyt. (…) Opłata za ubezpieczenie pakietowe jest określona w Umowie Kredytu i nie ulega ona zmianie.
Banki w stosunku do których UOKiK planuje wystąpić z powództwem w związku z powyższą przesłanką:
Bank BPH S.A. z siedzibą w Krakowie
Bank Pocztowy S.A. z siedzibą w Bydgoszczy
Bank Ochrony Środowiska S.A. z siedzibą w Warszawie
Fortis Bank S.A. z siedzibą w Warszawie
Kredyt Bank S.A. z siedzibą w Warszawie
Nordea Bank Polska S.A. z siedzibą w Gdyni
BRE Bank S.A. z siedzibą w Warszawie
Bank Zachodni WBK S.A. z siedzibą we Wrocławiu
Deutsche Bank PBC S.A. z siedzibą w Warszawie
Invest Bank S.A. z siedzibą w Warszawie
Lukas Bank S.A. z siedzibą we Wrocławiu
PKO Bank Polski S.A. z siedzibą w Warszawie
Santander Consumer Bank S.A. z siedzibą we Wrocławiu

Poniżej w szczegółowym ujęciu postanowienia ww. umów, które w szczególności budzą wątpliwości UOKiK:

a) Obowiązek ustanowienia weksla własnego in blanco na zabezpieczenie roszczeń zakładu ubezpieczeń.

Oznacza to, że w stosowanych wzorcach umownych zamieszczane były postanowienia, które na kredytobiorcę nakładały obowiązek ustanowienia – jako zabezpieczenia kredytu – weksla własnego in blanco na rzecz towarzystwa ubezpieczeniowego.
Zdaniem UOKiK nie ma żadnego uzasadnienia do tego, by kredytobiorca był zobowiązany do wystawienia ww. weksla, jeżeli wskazane umowy ubezpieczenia zawierane są przez bank, który działa na swoją rzecz, a kredytobiorca nie jest stroną tych umów ani też uposażonym z umów.

Przykłady:
W przypadku ubezpieczenia spłaty kredytu lub ubezpieczenia „niskiego wkładu”, kredytobiorca zobowiązuje się do wystawienia weksla własnego in blanco na zlecenie towarzystwa ubezpieczeniowego z klauzulą „nie na zlecenie” i „bez protestu”.
Banki w stosunku do których UOKiK planuje wystąpić z powództwem w związku z powyższą przesłanką:
Bank Pocztowy S.A. z siedzibą w Bydgoszczy
Kredyt Bank S.A. z siedzibą w Warszawie
Deutsche Bank PBC S.A. z siedzibą w Warszawie
Invest Bank S.A. z siedzibą w Warszawie
PKO Bank Polski S.A. z siedzibą w Warszawie
Santander Consumer Bank S.A. z siedzibą we Wrocławiu

b) Uprawnienie towarzystwa ubezpieczeniowego do prowadzenia działań regresowych w przypadku wypłacenia bankowi odszkodowania z tytułu ubezpieczenia.

Oznacza to, że wzorce umów zawierały postanowienie, które nakładało na konsumenta- kredytobiorcę obowiązek wyrażenia zgody na prowadzenie działań regresowych przez towarzystwo ubezpieczeń (żądania zwrotu odszkodowania od sprawcy szkody) w wypadku wypłacenia bankowi odszkodowania z tytułu ubezpieczenia.
W opinii UOKiK umowa ubezpieczenia kredytu ubezpiecza bank (i tylko bank), jednocześnie minimalizując ryzyko ubezpieczyciela, gdzie konsument – kredytobiorca ponosi nieuzasadnione koszty i dodatkowo odpowiedzialność regresową.

Przykłady:
Wyrażam zgodę na prowadzenie działań regresowych przez Towarzystwo Ubezpieczeń, w przypadku wypłacenia Bankowi odszkodowania z tytułu ubezpieczenia spłaty udzielonego mi kredytu mieszkaniowego.
Banki w stosunku do których UOKiK planuje wystąpić z powództwem w związku z powyższą przesłanką:
BRE Bank S.A. z siedzibą w Warszawie
Bank Zachodni WBK S.A. z siedzibą we Wrocławiu
Invest Bank S.A. z siedzibą w Warszawie
Lukas Bank S.A. z siedzibą we Wrocławiu

c) Postanowienia, zgodnie z którymi koszt ubezpieczenia nie podlega zwrotowi za niewykorzystany okres ubezpieczenia.

Oznacza to, że wzorce umów zawierały postanowienia, które wyłączały zwrot składki ubezpieczeniowej za niewykorzystany okres ubezpieczenia.
Art. 813 §1 Kodeksu Cywilnego stanowi, że składkę ubezpieczeniową oblicza się za czas trwania odpowiedzialności ubezpieczyciela. Z jego treści wynika, że niedozwolone byłoby pobieranie przez towarzystwo ubezpieczeniowe składki za okres, w którym towarzystwo nie ponosi odpowiedzialności. Tak więc w przypadku wcześniejszego wygaśnięcia umowy bank zwrócić się powinien do towarzystwa ubezpieczeń o zwrot nadpłaconej składki, a zwróconą przez towarzystwo składkę zobowiązany jest przekazać kredytobiorcy. Kredytobiorca nie będąc stroną umowy nie dysponuje takimi uprawnieniami.
Brak zwrotu składki kredytobiorcy i uzyskana w ten sposób korzyść majątkowa przez bank może stanowić podstawę do uznania banku za bezpodstawnie wzbogaconego w rozumieniu art. 405 K.C.
Kwestionowane postanowienie dotyczyło w szczególności ubezpieczenia niskiego wkładu własnego.

Przykłady:
Przystąpienie do Generalnej Umowy Ubezpieczenia niskiego wkładu kredytów mieszkaniowych w Towarzystwie Ubezpieczeniowym. Okres ubezpieczenia wynosi … miesięcy. Składka ubezpieczeniowa w kwocie …. zł płatna jest z góry za cały okres ubezpieczenia i nie podlega zwrotowi.
Banki w stosunku do których UOKiK planuje wystąpić z powództwem w związku z powyższą przesłanką:
Kredyt Bank S.A. z siedzibą w Warszawie
Deutsche Bank PBC S.A. z siedzibą w Warszawie
Lukas Bank S.A. z siedzibą we Wrocławiu

33. Uprawnienie towarzystwa ubezpieczeniowego do weryfikacji autentyczności dokumentów tożsamości oraz weryfikacji autentyczności i prawdziwości dokumentów stanowiących podstawę ustalenia zdolności kredytowej.

Oznacza to, że w stosowanych wzorcach umów zamieszczane są klauzule przyznające towarzystwom ubezpieczeniowym uprawnienia do weryfikacji autentyczności dokumentów tożsamości, autentyczności i prawdziwości dokumentów stanowiących podstawę ustalenia zdolności kredytowej, dokonywania wizji lokalnej oraz weryfikacji dokumentów dotyczących nieruchomości stanowiącej docelowe zabezpieczenie kredytu.
Nałożenie na konsumenta – kredytobiorcę obowiązku ponownego zebrania tak obszernej dokumentacji, w szczególności, gdy dokonuje tego na potrzeby podmiotu, z którym nie jest związany umową, może, zdaniem UOKiK, rażąco naruszać jego interesy i kształtować jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami. Może być zatem niedozwolonym postanowieniem umownym w rozumieniu art. 385¹ §1 Kodeksu Cywilnego.
Jeżeli kredytobiorca nie jest stroną umowy z towarzystwem ubezpieczeń, to nie ma żadnych podstaw, aby reprezentant ubezpieczyciela miał prawo do weryfikacji dokumentów kredytobiorcy.

Przykłady:
Oświadczam, że wyrażam zgodę na weryfikację przez upoważnioną osobę reprezentującą Towarzystwo Ubezpieczeń autentyczności dokumentów tożsamości oraz weryfikację autentyczności i prawdziwości dokumentów stanowiących podstawę ustalenia zdolności kredytowej oraz dokonywania wizji lokalnej oraz weryfikacji dokumentów dotyczących nieruchomości stanowiącej docelowe zabezpieczenie kredytu (…).

Banki w stosunku do których UOKiK planuje wystąpić z powództwem w związku z powyższą przesłanką:
BRE Bank S.A. z siedzibą w Warszawie
Bank Zachodni WBK S.A. z siedzibą we Wrocławiu
Invest Bank S.A. z siedzibą w Warszawie
Lukas Bank S.A. z siedzibą we Wrocławiu
PKO Bank Polski S.A. z siedzibą w Warszawie

Powództwo przygotowane zostanie w odniesieniu do jednego z banków stosujących określoną klauzulę. Wystąpienie z powództwem wobec wszystkich banków, stosujących dane postanowienie uchybiałoby regułom procesowym i mogłoby skutkować odrzuceniem pozwu. Od momentu wpisu do rejestru wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (SOKiK) staje się bowiem skuteczny wobec osób trzecich. Oznacza to, że żaden przedsiębiorca (w tym również bank) nie jest uprawniony do stosowania w swoich wzorcach klauzul o treści tożsamej z treścią klauzul wpisanych do rejestru.

Część dalsza za tydzień. Zapraszam.

POWIĄZANE POSTY:

Jakie, z przyjęcia Kanonu Dobrych Praktyk Rynku Finansowego, korzyści będzie miał potencjalny klient?

Kontrola przez UOKiK kredytów hipotecznych, czyli na co zwrócić uwagę przed podpisaniem umowy.

Czy wiesz jak czytać umowy kredytowe – raport pokontrolny UOKiK.

Czy wiesz jak czytać umowy kredytowe – raport pokontrolny UOKiK. Część II.

Czy wiesz jak czytać umowy kredytowe – raport pokontrolny UOKiK. Część III.

Czy wiesz jak czytać umowy kredytowe – raport pokontrolny UOKiK. Część IV.

Czy wiesz jak czytać umowy kredytowe – raport pokontrolny UOKiK. Część V.

Czy wiesz jak czytać umowy kredytowe – raport pokontrolny UOKiK. Część VI

Czy wiesz jak czytać umowy kredytowe – raport pokontrolny UOKiK. Część VII