Czy wiesz jak czytać umowy kredytowe – raport pokontrolny UOKiK. Część VII

Zgodnie z obietnicą z myślą o zapędzonych i dla potrzebujących wsparcia finansowego, dalsza VII część w strawnej formie – w języku nie dla prawników, raportu Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) z kontroli kredytów hipotecznych. Jest to szczegółowe streszczenie ww raportu.

W umowie jak w domino, czyli raport UOKiK.

Mam nadzieje, że będzie drogowskazem dla tych, którzy są przed decyzją – podpowiadając, czy mam wziąć kredyt i który bank mam wybrać. Liczę, że pozwoli wszystkim potrzebującym ominąć zastawiane przez banki pułapki zawarte w umowach kredytowych, pogłębi wiedzę potrzebną do negocjacji i wpłynie pozytywnie na dokonanie świadomego wyboru.

Miłej lektury. Część siódma

E. POSTANOWIENIA W SPOSÓB BEZZASADNY NAKŁADAJĄCE NA KONSUMENTÓW OBOWIĄZEK PONOSZENIA OKREŚLONYCH KOSZTÓW

26. Obowiązek posiadania rachunku oszczędnościowo ‐rozliczeniowego w banku udzielającym kredytu.

Oznacza to, że we wzorcach umownych nałożono obowiązek posiadania przez kredytobiorcę rachunku bankowego w banku udzielającym kredytu.
Zgodnie z art. 385³ pkt. 7 Kodeksu Cywilnego, za niedozwolone uważa się postanowienia umowne, które uzależniają zawarcie, treść lub wykonanie umowy od zawarcia innej, niemającej bezpośredniego związku z umową zawierającą oceniane postanowienie. W przypadku obowiązku posiadania rachunku bankowego w banku kredytobiorcy przy kredycie hipotecznym, który jest kredytem długoterminowym prowadzi to do sytuacji, w której bank dokonując zmiany w umowie rachunku bankowego – szczególnie podwyższając opłaty za jego prowadzenie – wykorzystuje uzyskaną przewagę kontraktową. Konsument – kredytobiorca teoretycznie może sprzeciwić się opłacie za rachunek bankowy poprzez wypowiedzenie takiej umowy. Prowadzi to jednak do sytuacji, w której naruszyłby postanowienia umowy kredytowej, narażając się na konieczność natychmiastowej spłaty kredytu w pełnej wysokości.
Postanowienia nakładające na konsumenta- kredytobiorcę obowiązek posiadania rachunku bankowego 24 kwietnia 2007 roku zostały wpisane przez Prezesa UOKiK – na mocy wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z 30 stycznia 2006 roku – do rejestru niedozwolonych postanowień umownych (poz. 1140-1146). Od momentu wpisu do rejestru wyrok SOKiK staje się skuteczny wobec osób trzecich. Oznacza to, że żaden przedsiębiorca nie ma prawa stosowania w swoich wzorcach klauzul o treści tożsamej z treścią klauzul wpisanych do rejestru. W przypadku stosowania takiej klauzuli, grozi wszczęcie postępowania w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, które może zakończyć się decyzją nakładającą karę pieniężną. Umożliwia to przepis art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, który wskazuje taką praktykę jako przykład naruszenia zbiorowych interesów konsumentów.

Przykłady:
Jednostka Banku uzależnia udzielenie kredytu od… posiadania przez Wnioskodawcę rachunku bankowego w jednostce Banku, która udziela kredytu.
Bank może udzielić kredytu, o ile Kredytobiorca spełni następujące warunki: (…) posiada w Banku rachunek oszczędnościowo-rozliczeniowy i wszelkie rozliczenia z Bankiem z tytułu udzielonego kredytu będzie prowadził za pośrednictwem tego rachunku.

Banki w stosunku do których UOKiK planuje wystąpić z powództwem w związku z powyższą przesłanką:
Fortis Bank S.A. z siedzibą w Warszawie

Banki w stosunku do których UOKiK planowane wszczęcie postępowania w związku z powyższą przesłanką:
Bank PEKAO S.A. z siedzibą w Warszawie

27. Pobieranie prowizji za sporządzenie aneksu do umowy przy wcześniejszej spłacie kredytu.

Oznacza to, że we wzorcach umownych wprowadzono prawo do pobierania prowizji z tytułu aneksu do umowy. Postanowienia te (w odniesieniu do tych umów kredytu hipotecznego, które podlegają ustawie o kredycie konsumenckim) – z uwagi na konieczność dokonania przez konsumentów opłaty z tytułu aneksu do umowy lub zmiany harmonogramu spłat – są sprzeczne z art. 8 ust. 3 ustawy o kredycie konsumenckim.
Opłaty takie w omawianym wypadku mogą mieć istotny wpływ na decyzję, co do wcześniejszej spłaty kredytu, a więc skorzystania przez konsumenta z zagwarantowanego mu ustawowo prawa. Często wręcz czynią wcześniejszą spłatę kredytu nieopłacalną pod względem ekonomicznym, tym samym uniemożliwiając jej dokonanie racjonalnie działającemu konsumentowi.
Na skutek wystąpień Prezesa UOKiK większość banków, które pobierały opłaty za sporządzenie aneksu do umowy w związku z wcześniejszą spłatą kredytu konsumenckiego zmieniła swoje wzorce.

Przykłady:
„Kredytobiorca może dokonać przedterminowej spłaty kredytu w całości lub w części (…). Skrócenie okresu kredytowania jest możliwe tylko na wniosek Kredytobiorcy i wymaga zawarcia aneksu do umowy.”
„Wprowadzenie zmian do umowy kredytowej na wniosek Klienta, wyrażenie zgody na inne zobowiązanie Klienta, sporządzenie nowego planu spłaty na wniosek Klienta itp.: od 100 zł.”

Banki w stosunku do których UOKiK planowane wszczęcie postępowania w związku z powyższą przesłanką:
Bank BPH S.A. z siedzibą w Krakowie

28. Zlecanie badania stanu nieruchomości na koszt konsumenta w przypadku zaległości w spłacie kredytu oraz przeliczanie kosztów wyceny nieruchomości na walutę kredytu.

a) Zlecanie badania stanu nieruchomości na koszt konsumenta w przypadku zaległości w spłacie kredytu.

Oznacza to, że we wzorcach umownych znajdowały się postanowienia, na mocy których bank mógł żądać lub zlecać badanie stanu nieruchomości na koszt konsumenta w przypadku powstania zaległości w spłacie kredytu.
W opinii UOKiK badanie stanu nieruchomości może być uzasadnione na przykład podejrzeniem, że uległa zmniejszeniu jej wartość, a zatem zmniejszyła się wartość zabezpieczenia kredytu, a nie z tytułu zalegania w spłacie kredytu. W takim wypadku bank może podjąć inne działania przewidziane w prawie – np. naliczenie odsetek karnych.
W ocenie UOKiK wspomniane postanowienia należy uznać za abuzywne (niewłaściwe, krzywdzące -klauzule, których z mocy prawa nie wolno umieszczać w ogólnych warunkach umów stosowanych w obrocie z konsumentami. Jeżeli jednak w ogólnych warunkach się znajdą to uważa się je za bezskuteczne), gdyż kształtują obowiązki konsumentów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami oraz rażąco naruszają ich interesy (art. 385¹ §1 kodeksu cywilnego).
W efekcie wystąpień Prezesa Urzędu część banków zmieniała swoje wzorce umowne, usuwając kwestionowane klauzule umowne.

Przykłady:
W przypadku występowania zaległości w obsłudze kredytu powyżej 90 dni, Bank ma prawo zlecić wykonanie wyceny nieruchomości, stanowiącej przedmiot zabezpieczenia niezależnemu rzeczoznawcy majątkowemu na koszt Kredytobiorcy.

Banki w stosunku do których UOKiK planuje wystąpić z powództwem w związku z powyższą przesłanką:
GE Money Bank z siedzibą w Gdańsku [Postanowienie nie było przedmiotem wystąpień Prezesa UOKiK do banku]
Nykredit A/S S.A. – oddział w Polsce
Bank Zachodni WBK S.A. z siedzibą we Wrocławiu
Getin Bank S.A. z siedzibą w Katowicach
Invest Bank S.A. z siedzibą w Warszawie
Lukas Bank S.A. z siedzibą we Wrocławiu
PKO Bank Polski S.A. z siedzibą w Warszawie

b) Przeliczanie kosztów wyceny nieruchomości na walutę kredytu.

Oznacza to, że we wzorcach umownych zamieszczone są postanowienia przewidujące, że koszty wyceny zleconej w wypadku zaległości w spłacie kredytu zostaną przeliczone na walutę, w stosunku do której indeksowany jest kredyt i doliczone do salda zadłużenia. Taka procedura powiększa zadłużenie i z tytułu różnic kursowych może spowodować dodatkowe koszty o marżę banku zawartą w kursie wymiany walut stosowanym przez bank.
Dlatego też postanowienia umowne przewidujące opisany mechanizm nie tylko nie są dla konsumenta korzystne, ale i w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami rażąco naruszają jego interesy. Zgodnie z art. 385¹ §1 Kodeksu Cywilnego są niedozwolonymi postanowieniami umownymi.

Przykłady:
W przypadku, gdy Kredytobiorca opóźnia się z zapłatą co najmniej dwóch kolejnych Rat (…), Bank może zlecić niezależnemu rzeczoznawcy majątkowemu, sporządzenie operatu szacunkowego. Koszt wyceny określony przez rzeczoznawcę majątkowego zostanie przeliczony na walutę, do której indeksowany jest kredyt według kursu kupna obowiązującego wg Tabeli kursów kupna/sprzedaży dla kredytów hipotecznych udzielanych przez [Bank] w dniu dokonania płatności za wycenę i zostanie doliczony do salda zadłużenia.

Banki w stosunku do których UOKiK planuje wystąpić z powództwem w związku z powyższą przesłanką:
GE Money Bank z siedzibą w Gdańsku

Powództwo przygotowane zostanie w odniesieniu do jednego z banków stosujących określoną klauzulę. Wystąpienie z powództwem wobec wszystkich banków, stosujących dane postanowienie uchybiałoby regułom procesowym i mogłoby skutkować odrzuceniem pozwu. Od momentu wpisu do rejestru wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (SOKiK) staje się bowiem skuteczny wobec osób trzecich. Oznacza to, że żaden przedsiębiorca (w tym również bank) nie jest uprawniony do stosowania w swoich wzorcach klauzul o treści tożsamej z treścią klauzul wpisanych do rejestru.

Dalsza treść raportu w języku nie dla prawników w części VIII. Zapraszam.

POWIĄZANE POSTY:

Jakie, z przyjęcia Kanonu Dobrych Praktyk Rynku Finansowego, korzyści będzie miał potencjalny klient?

Kontrola przez UOKiK kredytów hipotecznych, czyli na co zwrócić uwagę przed podpisaniem umowy.

Czy wiesz jak czytać umowy kredytowe – raport pokontrolny UOKiK.

Czy wiesz jak czytać umowy kredytowe – raport pokontrolny UOKiK. Część II.

Czy wiesz jak czytać umowy kredytowe – raport pokontrolny UOKiK. Część III.

Czy wiesz jak czytać umowy kredytowe – raport pokontrolny UOKiK. Część IV.

Czy wiesz jak czytać umowy kredytowe – raport pokontrolny UOKiK. Część V.

Czy wiesz jak czytać umowy kredytowe – raport pokontrolny UOKiK. Część VI

Czy wiesz jak czytać umowy kredytowe – raport pokontrolny UOKiK. Część VIII.