Czy wiesz jak czytać umowy kredytowe – raport pokontrolny UOKiK. Część V

Wszyscy gdzieś pędzimy i pędzimy. Tyle spraw, zdarzeń i zmian. Z myślą o zapędzonych i nie tylko, poniżej strawna forma – w języku nie dla prawników, raportu Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) z kontroli kredytów hipotecznych. Jest to szczegółowe streszczenie ww raportu.

Mam nadzieje, że będzie drogowskazem. Pomoże w podjęciu decyzji – czy wziąć kredyt i który wybrać bank? Liczę, że pozwoli ominąć pułapki, zastawione przez banki, w umowach kredytowych. Pogłębi wiedzę potrzebną do negocjacji z  instytucjami finansowymi.  Wpłynie pozytywnie na dokonanie świadomego wyboru.

Cały raport z przyczyn obiektywnych i objętościowych podzieliłam na części. Będę one sukcesywnie publikowane – zakładam, że raz w tygodniu.

Dzisiaj piąta część. Miłej lektury.

19. Uprawnienie banku do zatrzymania opłaty za rozpatrzenie wniosku kredytowego w przypadku odstąpienia od umowy z powodu jej niewłaściwego wykonania przez bank.

Oznacza to, że bank nadał sobie prawo zatrzymania opłaty z tytułu rozpatrzenia wniosku kredytowego mimo niewywiązania się  z umowy i, gdy w związku z tym konsument odstępował od umowy. W ocenie UOKiK jest niedopuszczalne by konsument ponosił konsekwencje nie wywiązania się z umowy swojego kontrahenta, czyli banku. Takie postanowienie umowne nosi cechy klauzuli niedozwolonej zdefiniowanej w art. 385¹ §1 Kodeksu Cywilnego.
W reakcji na wystąpienie Prezesa UOKiK, kontrolowany bank dostosował się do przedstawionych uwag.

Przykłady:
Kredytobiorcy służy prawo odstąpienia od niniejszej Umowy, jeżeli Bank nie udostępni środków z tytułu kredytu w terminie 3 dni od dnia spełnienia przez Kredytobiorcę warunków określonych w niniejszej Umowie (…)
W przypadku, gdy Kredytobiorca odstąpi od niniejszej Umowy z powodów określonych w ust.1, umowa uważana jest za niezawartą, a Bank zwróci Kredytobiorcy zapłaconą prowizję przygotowawczą Banku, pomniejszoną o opłatę za rozpatrzenie wniosku.

20. Uprawnienie banku do obniżenia kwoty kredytu lub wypowiedzenia umowy w sytuacji niewywiązywania się kredytobiorcy ze swoich zobowiązań w stosunku do innych podmiotów.

Oznacza to, że we wzorcach umów znalazły się klauzulę uprawniającą bank do obniżenia kwoty kredytu lub wypowiedzenia umowy kredytowej w sytuacji gdy kredytobiorca ma nie popłacone w terminie zobowiązania w stosunku do innych podmiotów (np. zobowiązania podatkowe, wobec innych banków). W ocenie UOKiK kwestia realizacji zobowiązań publicznoprawnych i prywatnoprawnych kredytobiorcy, które nie są zobowiązaniami w stosunku do banku udzielającego kredytu oraz nie wpływają w sposób bezpośredni na zagrożenie prawidłowej realizacji umowy, nie mogą stanowić podstawy do obniżenia kwoty kredytu lub wypowiedzenia umowy. Takie uregulowanie, zgodnie z art. 385¹ §1 Kodeksu Cywilnego można uznać za niedozwolone postanowienie umowne. Ponadto w rozumieniu z art. 385³ pkt.9 Kodeksu Cywilnego „niedozwolonymi są takie postanowienia umowy, które przyznają kontrahentowi ( w tym przypadku bankowi) konsumenta – kredytobiorcy uprawnienia do dokonywania wiążącej interpretacji umowy.” Stosownie do art. 385 §2 kodeksu cywilnego, wzorzec umowy powinien być sformułowany jednoznacznie i w sposób zrozumiały.
W reakcji na wystąpienie Prezesa Urzędu, bank zmienił kwestionowane postanowienie wzorca umownego.

Przykłady:
Bank jest uprawniony do obniżenia kwoty przyznanego Produktu kredytowego albo wypowiedzenia Umowy (…), w przypadku zagrożenia upadłością Kredytobiorcy, w szczególności w przypadku: (…)
nie wywiązywania się przez Kredytobiorcę ze swoich zobowiązań podatkowych lub innych zobowiązań publicznoprawnych, zobowiązań wobec innych banków lub instytucji finansowych lub innych zobowiązań wobec Banku.

21. Uprawnienie do przeniesienia przez bank praw lub obowiązków wynikających z umowy na osobę trzecią.

Oznacza to, że wzorce umowne zawierały postanowienia uprawniające bank do dokonania przeniesienia na inny podmiot swoich praw i/lub obowiązków w związku z zawartą umową.
Postanowienie umowne takie może zostać uznane za niedozwolone w świetle art. 385³ pkt. 5 Kodeksu Cywilnego. W myśl ww. przepisu „w razie wątpliwości uważa się, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi są te, które w szczególności zezwalają kontrahentowi [w tym wypadku bankowi] konsumenta [ w tym wypadku kredytobiorcy] na przeniesienie praw i przekazanie obowiązków wynikających z umowy bez zgody konsumenta – kredytobiorcy”. W ocenie UOKiK dopiero w sytuacji, gdy bank planuje dokonanie przeniesienia praw i obowiązków wynikających z umowy i gdy znany jest podmiot, na który mają zostać przeniesione obowiązki banku, powinien on wystąpić z wnioskiem o wyrażenie zgody przez konsumenta – kredytobiorcę, przy czym konsument – kredytobiorca musi mieć zagwarantowane prawo do niewyrażenia zgody na przeniesienie ww. praw i obowiązków.
W wyniku wystąpień Prezesa Urzędu większość banków zmieniła kwestionowane klauzule.

Przykłady:
W przypadku zbycia przez Bank praw lub obowiązków wynikających z Umowy, Kredytobiorca wyraża zgodę na udostępnienie nabywcy, wszelkich informacji, w tym także informacji objętych tajemnicą bankową w rozumieniu przepisów prawa bankowego, niezbędnych do wykonania nabytych praw i obowiązków.

Banki w stosunku do których UOKiK planuje wystąpić z powództwem w związku z powyższą przesłanką:
Bank Zachodni WBK S.A. z siedzibą we Wrocławiu

22. Upoważnienie banku do zbycia nieruchomości.

Oznacza to, że we wzorcach umów były zawarte postanowienia, które przyznawały bankowi prawo do zbycia nieruchomości poprzez nałożenie na konsumenta – kredytobiorcę obowiązku udzielenia bankowi notarialnego nieodwołalnego i niewygasającego pełnomocnictwa na wypadek śmierci. Kiedy bank miał prawo skorzystać z pełnomocnictwa? W przypadku upływu terminów wypowiedzenia umowy kredytowej i braku spłaty w terminie dwóch miesięcy od dnia postawienia kredytu w stan natychmiastowej wykonalności.

Nałożenie na konsumenta obowiązku udzielenia pełnomocnictwa we wskazanym powyżej zakresie stanowi, zdaniem UOKiK, zbyt daleko idące dla banku uprawnienie. Zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego, pełnomocnictwo nieodwołalne i niewygasające na wypadek śmierci może być udzielone jedynie w wyjątkowych sytuacjach (art. 101 kodeksu cywilnego). Tak szeroki zakres umocowania banku niesie ze sobą bardzo duże ryzyko naruszenia interesów konsumentów [spadkobierców], w szczególności w sytuacji śmierci kredytobiorcy. Bank ma prawne możliwości zabezpieczenia swoich roszczeń związanych z dokonywaniem czynności bankowych w postaci bankowego tytułu egzekucyjnego, którego dotyczą art. 96-98 ustawy prawo bankowe. W związku z powyższym klauzula może być niedozwolonym postanowieniem umownym w rozumieniu art. 385¹ §1 kodeksu cywilnego.

Przykłady:
Kredytobiorca upoważnia bank do zbycia nieruchomości, w przypadku upływu terminu wypowiedzenia umowy kredytowej i braku spłaty w terminie dwóch miesięcy od dnia postawienia kredytu w stan natychmiastowej wykonalności, sporządzając w formie aktu notarialnego nieodwołalne i niewygasające na wypadek śmierci pełnomocnictwo w formie aktu notarialnego.

Banki w stosunku do których UOKiK planuje wystąpić z powództwem w związku z powyższą przesłanką:
Getin Bank S.A. z siedzibą w Katowicach

Powództwo przygotowane zostanie w odniesieniu do jednego z banków stosujących określoną klauzulę. Wystąpienie z powództwem wobec wszystkich banków, stosujących dane postanowienie uchybiałoby regułom procesowym i mogłoby skutkować odrzuceniem pozwu. Od momentu wpisu do rejestru wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (SOKiK) staje się bowiem skuteczny wobec osób trzecich. Oznacza to, że żaden przedsiębiorca (w tym również bank) nie jest uprawniony do stosowania w swoich wzorcach klauzul o treści tożsamej z treścią klauzul wpisanych do rejestru.

Część dalsza za tydzień. Zapraszam.

POWIĄZANE POSTY:

Jakie z przyjęcia kanonu dobrych praktyk rynku finansowego korzyści będzie miał potencjalny klient.

Kontrola przez UOKiK kredytów hipotecznych, czyli na co zwrócić uwagę przed podpisaniem umowy.

Czy wiesz jak czytać umowy kredytowe – raport pokontrolny UOKiK.

Czy wiesz jak czytać umowy kredytowe – raport pokontrolny UOKiK. Cześć II

Czy wiesz jak czytać umowy kredytowe – raport pokontrolny UOKiK. Cześć III

Czy wiesz jak czytać umowy kredytowe – raport pokontrolny UOKiK. Cześć IV

Czy wiesz jak czytać umowy kredytowe – raport pokontrolny UOKiK. Część VI

Czy wiesz jak czytać umowy kredytowe – raport pokontrolny UOKiK. Część VII

Czy wiesz jak czytać umowy kredytowe – raport pokontrolny UOKiK. Część VIII.