Czy wiesz jak czytać umowy kredytowe – raport pokontrolny UOKiK. Część IV

Wszyscy gdzieś pędzimy i pędzimy. Tyle spraw, zdarzeń i zmian. Z myślą o zapędzonych i dla potrzebujących wsparcia finansowego, poniżej strawna forma – w języku nie dla prawników, raportu Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) z kontroli kredytów hipotecznych. Jest to szczegółowe streszczenie ww raportu.

Mam nadzieje, że będzie drogowskazem dla tych, którzy są przed decyzją – podpowiadając, czy mam wziąć kredyt i który bank mam wybrać. Liczę, że pozwoli wszystkim potrzebującym ominąć zastawiane przez banki pułapki zawarte w umowach kredytowych, pogłębi wiedzę potrzebną do negocjacji i wpłynie pozytywnie na dokonanie świadomego wyboru.

Cały raport z przyczyn obiektywnych i objętościowych podzieliłam na części. Będę one sukcesywnie publikowane – zakładam, że raz w tygodniu.

Dzisiaj czwarta część. Miłej lektury.

C. POSTANOWIENIA PRZYZNAJĄCE BANKOM ZBYT SZEROKI ZAKRES UPRAWNIEŃ

14. Ustanowienie innych okresów wypowiedzenia umowy dla banku i dla kredytobiorcy

Oznacza to, że wzorce umowne w różny sposób regulowały kwestię okresu wypowiedzenia umowy przez bank i konsumenta. W ocenie UOKiK nie istnieje żadne uzasadnienie dla odmiennego wskazania okresu wypowiedzenia umowy dla konsumenta i banku. Konsument powinien mieć zagwarantowane prawo do takiego samego okresu wypowiedzenia umowy co bank. Sytuacja taka narusza równowagę stron umowy. Takie postanowienie należy więc uznać za niedozwolone w rozumieniu art. 385¹ §1 Kodeksu Cywilnego.
W odpowiedzi na wystąpienie Prezesa Urzędu, bank zmienił kwestionowane postanowienie wzorca umownego.

Przykłady:
Kredytobiorca może wypowiedzieć umowę z 3-miesięcznym okresem wypowiedzenia, licząc od daty złożenia w Banku lub daty nadania w urzędzie pocztowym oświadczenia o wypowiedzeniu.
(…)
Bank zastrzega sobie prawo wypowiedzenia niniejszej umowy z zachowaniem 30-dniowego okresu wypowiedzenia i żądania spłaty części lub całości kredytu (…).

15. Domniemanie doręczenia w określony czas od daty pisma

Oznacza to, że w kontrolowanych wzorcach umownych przyjęto domniemanie (założono) doręczenia korespondencji wysyłanej przez bank do konsumenta – kredytobiorcy w piątym dniu od daty uwidocznionej w piśmie. Co jest nie zgodne z art. 61 Kodeksu Cywilnego. Oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Przyjęcie domniemania, że konsument – kredytobiorca otrzymał pismo piątego dnia od daty pisma może spowodować sytuację, w której bank uważać będzie pismo za doręczone, mimo, iż nawet nie zostało jeszcze wysłane.
Analogiczne postanowienie umowne 9 listopada 2006 roku zostało – na mocy wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z 17 sierpnia 2006 roku (sygn. akt XVII AmC 100/05) – wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479⁴⁵ ustawy z 17 listopada 1964 roku – Kodeks Postępowania Cywilnego (DzU nr 43, poz. 296, ze zm.) pod poz. 918.

Przykłady:
Okres wypowiedzenia wynosi 30 dni od dnia doręczenia, przy czym za dzień doręczenia uważa się 5-ty dzień od daty pisma Banku.

Banki w stosunku do których UOKiK planuje wszczęcie postępowania w związku z powyższą przesłanką:
Bank Pocztowy S.A. z siedzibą w Bydgoszczy [powyższa kwestia wymaga dalszych wyjaśnień, gdyż bank zadeklarował zamiar wprowadzenia zmian].

16. Możliwość wskazywania przez bank wysokości oprocentowania innej niż przewidziana w umowie w przypadku oprocentowania stałego

Oznacza to, że postanowienia zawarte w kontrolowanych wzorcach umownych dawały bankowi możliwość dowolnej zmiany warunków umowy w zakresie oprocentowania kredytu o stałym oprocentowaniu, przewidując możliwość wskazania innej jego wysokości niż przewiduje umowa. Taka klauzula umowna zgodnie z art. 385³ pkt. 10 Kodeksu Cywilnego jest niedozwolona. Kiedy sama umowa wskazuje, że oprocentowanie jest stałe to ewentualna jego zmiana powinna następować tylko poprzez zmianę umowy.

Przykłady:
(…) W dniu sporządzenia umowy kredytu stała stopa procentowa wynosi …. % w stosunku rocznym (…).
O wysokości oprocentowania Bank zawiadomi Kredytobiorcę oraz Poręczycieli pisemnie w terminie 14 dni od dnia uruchomienia kredytu lub jego pierwszej transzy. Wysokość oprocentowania może różnić się od wartości podanej w ust. 1.

Banki w stosunku do których UOKiK planuje wystąpić z powództwem w związku z powyższą przesłanką:
Bank BPH S.A. z siedzibą w Krakowie

17. Uprawnienie banku do zmiany waluty i oprocentowania kredytu.

a) w sytuacji wypowiedzenia umowy.

Oznacza to, że postanowienia zawarte we wzorcach umownych uprawniały bank do dowolnej zmiany waluty i oprocentowania kredytu w sytuacji wypowiedzenia umowy. Bank dysponując taką możliwością mógł wybrać taki sposób postępowania, który był korzystniejszy dla banku a niekorzystny dla konsumenta. Postanowienie takie można zaliczyć do kategorii niedozwolonych klauzul umownych w rozumieniu 385¹ §1 Kodeksu Cywilnego.

Przykłady:
Z momentem dokonania wypowiedzenia umowy Bank uprawniony jest do zmiany w drodze przewalutowania waluty produktu kredytowego z waluty obcej na złote. W takim przypadku nastąpi również zmiana oprocentowania na przeciętne (standardowe) oprocentowanie stosowane w dniu dokonywania zmiany dla odpowiedniego rodzaju produktu kredytowego w złotych.

Banki w stosunku do których UOKiK planuje wystąpić z powództwem w związku z powyższą przesłanką:
Fortis Bank S.A. z siedzibą w Warszawie

b) w przypadku zmiany sytuacji społeczno ‐politycznej lub ekonomicznej kraju waluty kredytu.

Oznacza to, że w ocenie UOKiK zawieranie we wzorcach umownych klauzuli umożliwiającej bankowi zmianę waluty kredytu w sytuacji zmiany sytuacji społeczno-politycznej bądź ekonomicznej kraju, jeśli taka zmiana miałaby istotny wpływ na ocenę ryzyka związanego z walutą, określają przesłanki zmiany waluty kredytu w sposób zbyt szeroki i umożliwiający bankowi dowolną interpretację. Wpływ zmiany sytuacji społeczno-politycznej czy ekonomicznej na ocenę ryzyka walutowego należy uznać za zbyt nieostre i pozostawiające bankowi zbyt duże możliwości interpretacyjne. Jest to nie zgodne z art. 385 §2 Kodeksu Cywilnego. Ponadto do opisanej klauzuli należy uznać za adekwatne uwagi przestawione w pkt. a).
W efekcie wystąpienia Prezesa Urzędu kontrolowany bank zmienił swój wzorzec umowny, usuwając kwestionowane postanowienie.

Przykłady:
Na wypadek zmiany sytuacji społeczno-politycznej, względnie ekonomicznej Szwajcarii, mającej istotny wpływ na ocenę ryzyka związanego z walutą CHF, Bank zastrzega możliwość zmiany waluty na PLN lub inną walutę wymienialną, w której udziela kredytowania zgodnie z aktualną ofertą.

18. Uprawnienie banku do przekazywania osobom trzecim informacji stanowiących tajemnicę bankową

Oznacza to, że postanowienia wzorców umownych uprawniały bank do przekazywania informacji stanowiących tajemnicę bankową osobom trzecim, bez sprecyzowania w sposób jednoznaczny jakie informacje mogą być przekazane i jakie warunki muszą zaistnieć do takiego działania. A więc de facto bank mógł przekazywać informacje nawet w sytuacji, gdy nie zachodziła konieczność windykowania należności przez podmiot zewnętrzny, czyli wbrew regulacji art. 104 ust. 2 pkt. 4 prawa bankowego (wspomniany przepis przewiduje katalog okoliczności, w których bank może ujawniać tajemnicę bankową).
Z uwagi na bezwzględnie obowiązujący charakter tego przepisu, nie jest dozwolone umowne poszerzanie przesłanek ujawniania tajemnicy bankowej przez bank, ani szersze niż w ustawie unormowanie zakresu przekazywanych informacji.
W odpowiedzi na wystąpienie Prezesa UOKiK, bank stosujący kwestionowane postanowienie zadeklarował dostosowanie się do zawartych w wystąpieniu uwag.

Przykłady:
Kredytobiorca wyraża zgodę na dokonanie przelewu wymaganej wierzytelności wynikającej z niniejszej umowy na osoby trzecie oraz na udostępnienie tym osobom wszystkich informacji związanych z udzielonym kredytem, stanowiących tajemnicę bankową.
(…)
Bank może zlecić windykację należnych mu roszczeń następującym podmiotom tj.(…)
Kredytobiorca wyraża zgodę na udostępnienie przez Bank wyżej określonym podmiotom wszystkich informacji związanych z udzielonym kredytem.

Powództwo przygotowane zostanie w odniesieniu do jednego z banków stosujących określoną klauzulę. Wystąpienie z powództwem wobec wszystkich banków, stosujących dane postanowienie uchybiałoby regułom procesowym i mogłoby skutkować odrzuceniem pozwu. Od momentu wpisu do rejestru wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (SOKiK) staje się bowiem skuteczny wobec osób trzecich. Oznacza to, że żaden przedsiębiorca (w tym również bank) nie jest uprawniony do stosowania w swoich wzorcach klauzul o treści tożsamej z treścią klauzul wpisanych do rejestru.

Część dalsza za tydzień. Zapraszam.

POWIĄZANE POSTY:

Jakie z przyjęcia kanonu dobrych praktyk rynku finansowego korzyści będzie miał potencjalny klient?

Kontrola przez UOKiK kredytów hipotecznych, czyli na co zwrócić uwagę przed podpisaniem umowy.

Czy wiesz jak czytać umowy kredytowe – raport pokontrolny UOKiK.

Czy wiesz jak czytać umowy kredytowe – raport pokontrolny UOKiK. Cześć II

Czy wiesz jak czytać umowy kredytowe – raport pokontrolny UOKiK. Część III

Czy wiesz jak czytać umowy kredytowe – raport pokontrolny UOKiK. Część V.

Czy wiesz jak czytać umowy kredytowe – raport pokontrolny UOKiK. Część VI

Czy wiesz jak czytać umowy kredytowe – raport pokontrolny UOKiK. Część VII

Czy wiesz jak czytać umowy kredytowe – raport pokontrolny UOKiK. Część VIII.