Czy wiesz jak czytać umowy kredytowe – raport pokontrolny UOKiK. Część II

Wszyscy gdzieś pędzimy i pędzimy. Tyle spraw, zdarzeń i zmian. Z myślą o zapędzonych i dla potrzebujących wsparcia finansowego, poniżej strawna forma – w języku nie dla prawników, raportu Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) z kontroli kredytów hipotecznych. Jest to szczegółowe streszczenie ww raportu.

Mam nadzieje, że będzie drogowskazem dla tych, którzy są przed decyzją – podpowiadając, czy mam wziąć kredyt i który bank mam wybrać. Liczę, że pozwoli wszystkim potrzebującym ominąć zastawiane przez banki pułapki zawarte w umowach kredytowych, pogłębi wiedzę potrzebną do negocjacji i wpłynie pozytywnie na dokonanie świadomego wyboru.

Cały raport z przyczyn obiektywnych i objętościowych podzieliłam na części. Będę one sukcesywnie publikowane – zakładam, że raz w tygodniu.

Dzisiaj druga część. Miłej lektury.

A. POSTANOWIENIA DOTYCZĄCE OPŁAT I PROWIZJI – dalej

4. Pobieranie opłaty za zawiadomienie o wypowiedzeniu umowy

Oznacza to, że według niektórych wzorców umownych bank mógł pobierać opłaty z tytułu wysłania do kredytobiorcy lub poręczyciela wypowiedzenia umowy kredytu.
W ocenie UOKiK takie działanie jest niedopuszczalne. Wypowiedzenie umowy kredytu jest uprawnieniem przysługującym każdej ze stron umowy i jest jednostronną czynnością prawną (czyli strona otrzymująca wypowiedzenie umowy nie ma możliwości sprzeciwu). Wypowiedzenie umowy jest uprawnieniem a nie czynnością umowną. W tym wypadku polegającą na złożeniu przez bank kredytobiorcy oświadczenia woli o wypowiedzeniu umowy, w efekcie czego na kredytobiorcę nałożony zostaje obowiązek uznania powstałej sytuacji prawnej. Pobieranie przedmiotowej opłaty jest obciążeniem konsumentów – kredytobiorców kosztami związanymi z prowadzeniem przez bank działalności gospodarczej. Tak sformułowane postanowienie wzorców umownych zabezpiecza jedynie interes banku, nie zapewniając konsumentom – kredytobiorcom tych samych praw w wypadku wypowiedzenia przez nich umowy. Może być zatem niedozwolonym postanowieniem umownym w rozumieniu art. 385¹ §1 Kodeksu Cywilnego.

Przykłady:
Wypowiedzenie umowy – 50 zł

Banki w stosunku do których UOKiK planuje wystąpić z powództwem w związku z powyższą przesłanką:
Bank Pocztowy S.A. z siedzibą w Bydgoszczy
Deutsche Bank PBC S.A. z siedzibą w Warszawie
Santander Consumer Bank S.A. z siedzibą we Wrocławiu

5. Pobieranie nieokreślonej opłaty

Oznacza to, że we wzorcach umowy kredytu hipotecznego zamieszczone zostało postanowienie nakładające na konsumenta obowiązek poniesienia opłaty, bez sprecyzowania jej rodzaju oraz wysokości.
Wskazane postanowienie nie spełnia wymogu zawartego w art. 385 §2 Kodeksu Cywilnego dotyczącego jednoznaczności i zrozumiałości wzorca.

Przykłady:
Pożyczkobiorca zapłaci bankowi, zgodnie z obowiązującą Taryfą Prowizji i Opłat bankowych, opłatę od –
‐ ‐ ‐ w wysokości …

Banki w stosunku do których UOKiK planuje wystąpić z powództwem w związku z powyższą przesłanką:
BRE Bank S.A. z siedzibą w Warszawie

B.POSTANOWIENIA NIEJEDNOZNACZNE

6. Brak wskazania przesłanek lub terminów kontroli przedmiotu zabezpieczenia kredytu lub żądania wyceny.

Oznacza to, że we wzorcach umownych zamieszczono postanowienia pozwalające banki żądać od kredytobiorcy dowolnej ilości wycen nieruchomości czy inspekcji, w dowolnym terminie i niezależnie od istnienia obiektywnych przesłanek ku temu, by sprawdzać stan nieruchomości, a tym samym narażać go na nieokreślone koszty związane z przeprowadzaniem takich działań. Ponadto powoduje to niepewność co do kosztu zawartej umowy. Konsument – kredytobiorca nie może nawet w sposób orientacyjny przewidzieć, jaki będzie ich koszt, a w związku z tym także np. na ile oferta banku jest konkurencyjna w stosunku do innych ofert.
Na skutek takiego skonstruowania praw i obowiązków konsumenta – kredytobiorcy, strona słabsza – konsument, narażona zostaje na poniesienie szkody w wyniku zlecania na jego koszt przez bank nieuzasadnionych kontroli. W opinii UOKiK – należy uznać takie postępowanie banku za niedozwolone klauzule umowne w rozumieniu art. 385¹ §1 Kodeksu Cywilnego.

Przykłady:
1.Kredytobiorca jest zobowiązany do (…) umożliwienia Bankowi kontroli wykorzystania i spłaty kredytu, w szczególności udostępniania nieruchomości – przedmiotu kredytowania w celu dokonania inspekcji prowadzonych robót budowlanych oraz stanu nieruchomości – przedmiotu zabezpieczenia do czasu spłaty wszystkich zobowiązań z tytułu kredytu. Inspekcje odbywać się będą w godzinach pracy Banku po zawiadomieniu Kredytobiorcy na dwa dni robocze wcześniej.
2.Inspekcja techniczna. Opłata pobierana przez Bank na rzecz podmiotu wykonującego inspekcję (…): do 200 zł

Banki w stosunku do których UOKiK planuje wystąpić z powództwem w związku z powyższą przesłanką:
Bank BPH S.A. z siedzibą w Krakowie
Bank Pocztowy S.A. z siedzibą w Bydgoszczy
Fortis Bank S.A. z siedzibą w Warszawie
Deutsche Bank PBC S.A. z siedzibą w Warszawie
Getin Bank S.A. z siedzibą w Katowicach

7. Wskazanie zbyt ogólnych przesłanek lub brak wskazania przesłanek uprawniających do zmiany postanowień regulaminów oraz tabel opłat i prowizji.

Oznacza to, że część banków w swoich wzorcach umownych bądź w ogóle nie wskazywało warunków zmiany regulaminów oraz tabel opłat i prowizji, bądź określało je w sposób zbyt ogólny. Zgodnie z art. 69 ust. 2 pkt. 10 prawa bankowego, umowa kredytu powinna określać warunki dokonywania zmian umowy. W umowach z konsumentami wspomniane warunki powinny być sformułowane w taki sposób, aby bank nie mógł dokonywać zmiany według własnego uznania i w dowolnie wybranym momencie, de facto w każdej chwili. Zgodnie z art. 385³ pkt. 10 Kodeksu Cywilnego, należy uznać za niedozwolone postanowienia umowne, które uprawniają bank (kontrahenta) do jednostronnej zmiany umowy bez ważnej przyczyny wskazanej w tej umowie.
W kontekście wspomnianego przepisu niewskazanie w umowie przyczyn jej zmiany nosi znamiona klauzuli niedozwolonej.
Wskazanie podstaw w sposób zbyt ogólny natomiast kształtuje prawa i obowiązki klienta – kredytobiorcy w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy.

Przykłady:
Bank zastrzega sobie prawo do dokonania zmiany niniejszego Regulaminu, przy zaistnieniu przynajmniej jednej z wymienionych niżej przyczyn:
1/ zmiany parametrów rynkowych, środowiska konkurencyjności, powszechnie obowiązujących przepisów prawa, w szczególności regulujących prawo podatkowe lub zasady prowadzenia rachunkowości, stosowanych w sektorze bankowym,
2/ zmiany w systemie informatycznym, którym operuje bank,
3/ zmiany w zakresie oferty Banku (…),
4/ zmiany poziomu inflacji bądź innych parametrów makroekonomicznych,
5/ zmiany wysokości kosztów operacji i usług ponoszonych przez Bank lub zmiany organizacyjne i technologiczne Banku,
6/ zmiany zasad alokacji kosztów operacji i usług,
7/ konieczność dostosowania się do najlepszych praktyk krajowych i międzynarodowych praktyk na rynku bankowym (…).

Banki w stosunku do których UOKiK planuje wystąpić z powództwem w związku z powyższą przesłanką:
Bank BPH S.A. z siedzibą w Krakowie
Bank Pocztowy S.A. z siedzibą w Bydgoszczy
ING Bank Śląski S.A. z siedzibą w Katowicach
BRE Bank S.A. z siedzibą w Warszawie
Bank Zachodni WBK S.A. z siedzibą we Wrocławiu
Getin Bank S.A. z siedzibą w Katowicach [bank wprowadził zmiany, jednak nadal nie są one właściwe]
Invest Bank S.A. z siedzibą w Warszawie [bank wprowadził zmiany, jednak nadal nie są one właściwe]
Lukas Bank S.A. z siedzibą we Wrocławiu
Santander Consumer Bank S.A. z siedzibą we Wrocławiu

8. Brak wskazania kosztów ewentualnej windykacji roszczeń

Oznacza to, że postanowienia umowne wzorców przewidywały obowiązek ponoszenia przez konsumentów – klientów kosztów windykacji roszczeń (długu, zobowiązania) bez wskazania ich wysokości, podstaw wyliczenia, czy też czynności, które mogą być prowadzone w ramach windykacji. Bez możliwości ich wcześniejszego, choćby w sposób orientacyjny, oszacowania. Narusza to art. 385 §2 Kodeksu Cywilnego.

Przykłady:
Kredytobiorca zobowiązuje się do:
(…) ponoszenia kosztów wynagrodzenia podmiotu zewnętrznego, z tytułu wykonanych przez ten podmiot usług windykacyjnych dotyczących wierzytelności Banku wynikających z niniejszej umowy.

Banki w stosunku do których UOKiK planuje wystąpić z powództwem w związku z powyższą przesłanką:
Bank Pocztowy S.A. z siedzibą w Bydgoszczy [bank zadeklarował określenie kosztów jako „nie więcej niż”]

9. Uprawnienie banku do wyboru kursu stosowanego przy przeliczaniu wierzytelności przy kredycie indeksowanym w stosunku do waluty obcej

Oznacza to, że w trakcie kontroli umów stwierdzono stosowanie klauzuli przewidującej, w odniesieniu do umów kredytu hipotecznego indeksowanego (przeliczanego) w stosunku do waluty obcej, iż bank może przeliczać wierzytelności na złotówki po kursie sprzedaży dewiz danej waluty według tabeli kursów stosowanej przez bank lub po kursie średnim NBP. Tak sformułowana klauzula jest nie zgodna z art. 385 §2 Kodeksu Cywilnego, gdyż jest nie jednoznaczna, uprawnia bank do dowolnego wyboru kursu. Można domniemać, że bank dokonywać będzie wyboru kursu z korzyścią dla siebie.

Przykłady:
Bank dokonuje przeliczenia wierzytelności Banku na złote po kursie sprzedaży dewiz danej waluty według Tabeli kursów Banku lub po kursie średnim NBP, na dzień dokonania czynności(…).

Banki w stosunku do których UOKiK planuje wystąpić z powództwem w związku z powyższą przesłanką:
Trwa weryfikacja dostosowania się banku do zaleceń Prezesa UOKiK.

Powództwo przygotowane zostanie w odniesieniu do jednego z banków stosujących określoną klauzulę. Wystąpienie z powództwem wobec wszystkich banków, stosujących dane postanowienie uchybiałoby regułom procesowym i mogłoby skutkować odrzuceniem pozwu. Od momentu wpisu do rejestru wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (SOKiK) staje się bowiem skuteczny wobec osób trzecich. Oznacza to, że żaden przedsiębiorca (w tym również bank) nie jest uprawniony do stosowania w swoich wzorcach klauzul o treści tożsamej z treścią klauzul wpisanych do rejestru.

Część dalsza za tydzień. Zapraszam.

POWIĄZANE POSTY:

Jakie z przyjęcia Kanonu Dobrych Praktyk Rynku Finansowego korzyści będzie miał potencjalny klient

Kontrola przez UOKiK kredytów hipotecznych, czyli na co zwrócić uwagę przed podpisaniem umowy.

Czy wiesz jak czytać umowy kredytowe – raport pokontrolny UOKiK.

Czy wiesz jak czytać umowy kredytowe – raport pokontrolny UOKiK. Część III.

Czy wiesz jak czytać umowy kredytowe – raport pokontrolny UOKiK. Część IV.

Czy wiesz jak czytać umowy kredytowe – raport pokontrolny UOKiK. Część V.

Czy wiesz jak czytać umowy kredytowe – raport pokontrolny UOKiK. Część VI

Czy wiesz jak czytać umowy kredytowe – raport pokontrolny UOKiK. Część VII

Czy wiesz jak czytać umowy kredytowe – raport pokontrolny UOKiK. Część VIII.